LAZCA ŞİİRLER
  Free Web Space | BlueHost Review  

LAZCA VE TÜRKÇE ŞİİRLER






SARPİ ÇKİMİ

Zoğauçaş kinais yeşili emtumani
Jilentunaş sinoris ar köyi Sarpi çkimi.
Sinori k`ala zoğa, mağara do tuneli,
Şilya koçi mulun do z`iropan Sarpi çkimi.

İrik ont`ule xaçkups, konoxen çayiş but`kvas,
Aş tutas konuxondun, hem ç`ançvaxis hem mç`imas.
Zaxmet`iş k`arşiluği vargo3`vağen do muq`vas,
Oxorca kimoliten çalişkani ren Sarpi.

Ar k`ele ar veberta em Ğavraşi rak`ani,
Majurani k`eleti mskvaela Cevizdibi.
Ar tiyatros komengaps em Xergeleş Meydani,
K`omedyenepe k`ala birtum ixelen Sarpi.

Maroşina moxtaşi kişulvan rak`anişa
İris xevesi uğun sifteri oç`opuşa.
3`oxle kuxumç`k`init do nut`alit ot`rik`eşa,
Genci badi do iris meraği uğun Sarpis.

Çkar nena vargamulun Neco Cumaş şurişen,
Oşkendas namik`ulun Galgitişi ğaliten,
Sahra'şi rak`anikti kogulaps jur k`eleşen,
En k`ai idit, z`irit, aşo ren Sarpi çkimi.


1 Ocak 1983
Necati AKSOY




ŞAİZE ÇKİMİ

Halbaşi do am Limanişi ara
Sovilis ren guri çkimişi yara
Guris mema3igen güliş ğvaş ğara
Doviç`vi dovixali varen çare.

Güliş tomape sirmaş telişen
Guit`aşi iya metruxun şkaşen
Bekarobas man mu momixteps xeşen
Doviç`vi dovixali varen çare.

Simadei eşavulu germaşa
Coxo çkimi kamoşaxtu ağaşa
Komomçit qoropei varbğuraşa
Doviç`vi dovixali varen çare.

1 3`ANAAĞANİ 1949

HURŞİT SONBAY


ATMACA

NEFERLİKTE :

Gider , gurbet ele gider ,
Düşünmez geri dönmeyi
Bedenine reva görür ,
Eziyeti , tükenmeyi,

Azametle göğe ermiş
Başı bulutlara değmiş
Yardan , yuvadan öğrenmiş
Neyi biliyorsa , neyi

Etrafı heybetli , yelli
Yolu Fırtınalı , selli
Adet edindiği belli
Yabana gönül vermeyi

Sağa sola bakmaz olmuş
Karşı tepelerde doymuş
Çoktan kafasına koymuş
Yedi kat göğe ermeyi

Şair olmuş kölen , kulun
Nerdedir Atmacam telin
Öğrendim , koklayıp gülün
Seni çılgınca sevmeyi

M. RECAİ ÖZGÜN


(BAŞLADIĞIMIZ YER ADLI ŞİİR KİTABINDAN )

K'İNÇİ BİYA MEFT'ARE

K'inçi biya do
Hişo a komeft'ana
Uneneli pencere girayare
A ç'umanişi
Çona p'ri iya
P'ri dotana
P'ri gok'u3xa
giyoxare
Elegik' lima msvaşa
Lazonaşa giyonare.

K'inçi biya epuxado meft'are
Muperepe gi3'va gisinapare
Gik'ore3xa
Gitrağuda
Gabgarare

Zuğauça miujanen
Uneneli...
Bt'rağudaten Zuğauça
Elaoneri
Lazepuna guri doloxuneri
Mu orape golilasen
ok'ok'ateri....

Mutu mo mi3'omer
Şk'a kogomak'ori
Guri şk'imi konun3'i do
daşxuri
uneneli haşo a domondğulini

SELMA KOÇİVA (DUTXUR
İ)

(YAZAR'IN DAHA ÖNCE YAYINLANMIŞ OLAN , "NENA MURUN3Xİ" İSİMLİ KİTABINDAN ALINMIŞTIR.)

AT'MACAŞ ORA

Ağust`ozi mulun at`macaş ora
Va mp`oromi kale bozo gyozgyora
Va mp`orom na dot`kvi , başka gobgora
Muç`o p`a do so bida , e verane

Avli skaniz golobit`işi ğoma
Yaliz o3`k`ert`i do in3xont`i ntoma
Na idare yeriz mot ext`as k`oma
Muç`o p`a do so bida , e verane

Si mot dolexet`i ont`uleş rubas
Mebareri mu dologiz`in ubas
Gondumnare dolobtxare t`obas
Muç`o p`a do so bida , e verane

Dido ç`ut`a giğun si gyuli yaşi
Si mundes mavare , ark`adaşi
Jur toliz domaven , ma iyya yaşi
Muç`o p`a do so bida , e verane

Ar destani p`ç`ari , mteli Lazuri
Ma mutu var mat`k`ven omaç`u guri
Trangi çkimi kemiç`opi ha guri
Muç`o p`a do so bida , e verane


YAŞAR TURNA (ARK'ABURİ)

ARK'ABİ

Ondğe şaki nçxomis nuvman ağu
Ondğeşkule tobas mayi do mjvabu
Artikatis oropa meçameyi
Okişvelnan gebaney goxtimeyi
M3k'upun ya do ambayi komomçaman
Guyiş teli çkimis k'iti geçaman
Cirekzkayis memskvaneyi gelibirs
Mjora rakanepes ko nadgen ixis
Ont'uleşen güli ancağxi malen
Vana tipi moylu k'oçi var galen

(M. RECAİ ÖZGÜN)

BAŞLADIĞIMIZ YER

Ağabeyime

Damla damla kalbine akıtıp gözyaşını
Boşuna arıyorsun yolunu , yoldaşını
Yerinden oynattılar kilometre taşını
Köprülerde yıkıldı o günden bu günlere
Geldik sessiz sedasız başladığımız yere

Hayallerimiz bir bir uçtu , benzimiz soldu
Gün oldu neşelendik , çile çektik gün oldu
Önümüzdeki yol hep çabuk bitesi yoldu
Sonuna bakmadan bu yolculuğun çok kere,
Geldik sessiz sedasız başladığımız yere

Yok oluşumuz neden ? Göç edişimiz nasıl?
Boşluğa akışımız , tükenişimiz nasıl?
Bilmeden bir çok şeyi , anlamadan velhasıl,
Saçımızın rengini yıllara vere vere,
Geldik sessiz sedasız başladığımız yere

(M.RECAİ ÖZGÜN)

MAÇAYE GZAMŞİNE

Çayi çayi yado şuyi konoç'k'vidi
Goğerdinez mteli ç'urump'i doç'k'idi
Nanimç'ipanasen k'ala meç'k'idi
P'anda haşşo m3k'upi vart'asen gzamşine

Çayi3'ili xepez floxti egolu
Kogasvi do ar k'aoba varmegolu
Gomfalepeşi k'op'ape ok'olu
Muçituni naimt'asen gzamşine

3'anape çkini xirxirite golulun
Çku mabogamt geç'arerepe so ulun
Ç'ut'a ç'uta koyoli ğnosişa mulun
Digurasen do yat'asen gzamşine

Gonoşine ivasen handğalepe
Moylasen cumalepe do dalepe
Gomfalepeşi tiz gextaşi kvalepe
Mjora çkini gonçxant'asen gzamşine

Çalışma: A. İlker Karaosmanoğlu
Şiir: Fahri Kaharaman Lazoğlu
(Ark'aburi Fexri Mtenebiva)

LUMCİ

Gyulvaşkele Mpulpe mç`itaneri,
Rak`anepe ir golamç`itaneri
Mzoğa uçaz Mpalurişi Gza gyorçun ,
Mjoraşendon , Ark`abişak taneri

N3as nek`naşen mskva noba meludoren,
Ar Bozok cgilyams , ixeludoren!
Mjoralumcik ntomas gaxveludoren,
Ber3`eluiş pukurepe çaneri

Peri mç`ita k`inçepeşi stereba
Mtel k`ianaz koğirs haşo zirapa
Mzoğapiç`iz goynk`iden ar birapa
Lazeburi , nak`o şilya 3`aneri

Fexri Mtanebiva Ark'abi 1973

(Gönderen : Cihangir Bilgin)


SİCALEPEŞİ DESTANİ

Yori nana xolo komoxtu yazi
Noderepe ivaşen bazi bazi
Kimik yazma kimik moytvasen k`azi
Pukurasen düzlüği dadiçkimi

Kimi tembeli ren beliz ga`ç`aben
Ondğeneri ga`yişe muç`o daç`aben
K`inoni xez boreği koga`ç`aben
Panda sarma diveni dadiçkimi

Lazistaniz vargiğunan çkar nosi
Sicaz koçi oxori gamakosi
Vagaçaşi goykta gekçasen kusi
Eloğliyen giçkit`az dadiçkimi

Çkar oxoriz vargeloçanz do k`uzi
Sica deyi konoxedunan p`urzi
Var ik`itxen paxalido ucuzi
Veresiye kort`aşi dadiçkimi

Esnafikti arişi jur noç`aramz
Sermayesi faizi eluç`aramz
Badiskaniz kart`ali konuç`aramz
Borci giğun deyine dadiçkimi

Badiskanik kart`ali ik`itxaşi
Ar Z`irati gurp`iciz xe montxaşi
K`afa xaftaz böreği kogyoktaşi
Elbet borci iç`aren dadiçkimi

Badi elaxedaz k`erençi xoraz
Sica t`u3a boreğiz komuxedaz
Noğamisa ar ğormaz konoxedaz
İxosaraz , k`aygi3``onz dadiçkimi

Sicaşeni damtirez mu naç`aren
Konuçkinaz nagamiçasen ntxiri
Şa uçkini günaxi na naç`aren
Ğuraşkule z`irasen dadiçkimi

Suma 3`anaren tipiz m...i busumer
Gamablaşi k`aburğaz xe bisumer
Ne k`aymakliz ne luz elabusumer
Jur stik`an çayiten dadiçkimi

Haşopeten mobogado sicaz çi
Megomskunan mşkerişi biga eçi
Var yanç`uyi hemuz bozo nameçi
Sadrazami şart`uyi dadiçkimi

Gondgineri sicalepeşi korba
Nak`idare xaci do çxvayişi çorba
Şa inciran k`ayi duzğido korba
Dunyaz mutu var unon dadiçkimi

Düşüncete kemiçkindu eseri
K`arfiz var gemaçen güli keseri
Badiçkimik mu ç`k`omuya hamseri
Şazoponsi ey gidi dadiçkimi

Namzudasen mjati hemuz kunt`alamz
Bere bari gemzuli kodut`alamz
Muşe k`aisa oncğore vagütalamz
Sicamuşiz goladven dadiçkimi

NURİ DUDUŞİ

Kaynak: SİMA DERGİSİ


ÇİLİK GA`BGRAT`U KOMOCİS

Çilik ga`bgrat`u komocis
He badi xaman3a k`oçis
K`oro3xale svarumt`u:
-He k`oçi zik`va skani
He uça kudi skani
Ağani xami skani
Mteli anderepe skani
Mis nuşkvi qoropei çkimi...aaaa!
"Uğut`ui" ya?!...ik`vires
Çilis 3`oi eşak`itxes`
-Domi3`vir k`aoba skani
Uğut`ui mtel entepe?
K`oro3xales na svaripe?
Oqopumus çkati sort`u
Mara iri na it`urt`u
Mtel entepe dido unt`u
Unt`u şvacineis unt`u
MXAT`VARİ İRAK`Lİ QİPŞİZE

Redoktori: Zurab Tandilava (Tiflis 1982)
(Gürcüceden çeviren: Yılmaz Avcı)
Kaynak: SİMA DERGİSİ

SARP'IM

Karadeniz kıyısında yemyeşil bir yamaç
Kuzeydoğuda bir hudut köyüdür Sarpı'm
Hududu, denizi, mağarası, geçit ve tünelleriyle
Binlerce ziyaretçinin uğrak yeridir Sarp'ım.

Halkı çiftçilik yapar toplar yeşil çayını
Altı ay yağmur,çamur demez çeker kahrını
Bu kadar zahmetten sonra tam alamaz hakkını
Köylüsü tümüyle çalışkan ve yiğittir Sarp'ın.

Bir tarafta heybetli o Ğavra tepesi,
Diğer yanda o güzelim Cevizdibi sahili.
Açıkhava tiyatrosunu andırır Hergele Meydanı,
Laz'a has komedyenleriyle neşedir Sarp'ım.

Ağustos gelince bir bir tepeye başlar akın,
Bir başka zevki vardır atmaca tutmanın.
Önce biraz alıştırın sonra bıldırcına salın.
Genç,ihtiyar tümüyle buna meraklıdır Sarp'ın.

Neco kardeşinizin yetmez anlatmaya nefesi,
Ortasından akmaktadır Galdit Deresi.
İki koldan kuşatmıştır onu Sahra teprsi,
En iyisi gidip görmeli, işte böyledir Sarp'ım.


1 Ocak 1983
Necati AKSOY


ŞAHİZE'M

Halbaşı ile şu Limanın arası
Sovildedir yüreğimin yarası
Yaktı beni sevdiğimin gamzesi
Yana yana kül olmuşum ne çare.

Gülümün saçları sırma telinden
Yürürken kırılır orta belinden
Bekarlıktır bir şey gelmez elimden
Yana yana kül olmuşum ne çare.

Düşüne düşüne çıkarım dağa
Cinsimi sorarsan söylerler ağa
Verin sevdiğimi yapmayın bana
Yana yana kül olmuşum ne çare.


1 Ocak 1949
Hurşit SONBAY

SİFTERİ

Nulun noğa ngola nulun
3'anaşe xolo moxtasen
Şui men3ouşe mulun ,
P'eya mis nk'eya güktasen

Ti p'anda jin na okaçun
Ç'angiz k'inçi elokaçun
Ğaço ,mzesku ok'ukaçun
Ko nomskun muntxa vasen

Sopes gülun , sole mulun
Tepes yulun , galis gülun
K'inçi şeni nosis ulun
Ena tuyleği ivasen

Handğa mu ağodu haşo
Varmendo3'kes mupey ğaco
Muç'o mebustera muç'o
Hag var mulun , so idasen

En gunz'e sk'ani destani
Dopxarzirit tok'i , xvani
Komegidvit skence sk'ani
Hetepe iy sk'ani t'asen

M . RECAİ ÖZGÜN




(BAŞLADIĞIMIZ YER ADLI KİTAPTAN ALINMIŞ OLUP , LAZCA'NIN ARK'ABİ ŞİVESİ İLE YAZILMIŞTIR.)

AMSERİ

Amseri kodogutu
Mineveluri m3'upi
Kogoyotu oput'eşi
Donç'ineri mxucepe

Tuta moyilu
İsinaşi rak'ani
Melendo iz'iren
Çona sk'ani.
Noxore nç'ineri
Si uncire
Ham seri ,
Ma toli umedumu
Xolo tanurişi
Biyaten mencireri.
Dido goft'aten haşo
Mez'moneri do
Gooroperi

SELMA KOÇİVA (DUTXURİ)

(YAZAR'IN DAHA ÖNCE YAYINLANMIŞ OLAN , "NENA MURUN3Xİ" İSİMLİ KİTABINDAN ALINMIŞTIR.)




OROPA

N3a ncin
Let'a tude
Si
Do
Ma
Guri şk'imi
Diyu abja
Ham u3'omenan
Oropa

(SELMA KOÇİVA)

CEMU ŞENİ

Sk`iri magi3`vare gamantaveri.
Nena şkuni koren elankaleri
3`ari stei cegiba Lazuri nena
Mirdi ç`umani şeni guri xeleri
Skiri ma memakcinu çkva topalepe
Golilu mteli ndğalepe do serepe
Muperepe dobuguri na golilu ndğa
Lazuri dipukuru dirdu berepe
Skiri murun3xi steri prandun Lazuri
Uça tolepe skani nosoni gipukuru
Tolimonka iyi palikari steri
Lazuri bere ore ku3xi do guroni.

21.3.02 Germany Selma Koçiva

(Bu şiiri bana ithafen yazan Nana'ya Teşekkür ederim)

OPUT'E ŞK'İMİ

Opute şk'imi
Mana dobirini
Opute şk'imi Dutxe
Sk'anda mendra bore
Ma P'oli bore
Mendra dobsk'udi sk'anda
Si giç'indrare do mogiğare deyi
Moft'i P'olişa
Nak'u 3'ana iyu kogişk'un
Vamemalen
Sum 3'anaşi xut 3'anaşi ar memalen
Xe do kuç'xe domik'oru P'oli
Dido gamau, dido gomaen İri sk'ani
Koç'epe sk'ani, Berepe sk'ani
Pucepe sk'ani, Livadepe sk'ani
Cermape sk'ani, Rak'anepe sk'ani
Bere bot'işa na bimç'it'i
Abcape sk'ani
Mpulape sk'ani, Mç'imape sk'ani
Ar tuta diyen do na variziren Mcora sk'ani
Mcora sk'ani ar tuta nak'u fara gazin
Mza na vagazin Mp'ulate
Dido aoropen Opute şk'imi
Mp'ula do Mç'ima
Vanaşk'uman p'ot'e
Vanaşk'valinenan, şxuman, mbonuman
Opute şk'imi
Gomaşinasi bereburaşi eşope
Şk'imi guri koxomak'enen
Na miğuru eşope şk'imi
Abazaşi Osmani
Memoğoli Riza
T'uxina İlyasişi Fevzi
Xalik'anuri Ebaşi Nezmi
Kru Helimişi Mecidi
Mok'ik'i Şabani Ali
Eça ndğalepe...
Bere bot'işa, Palikari bot'işa
Na gobit'i Dixap'e
Dido gamau
Celayesk'uri, Ç'umayida, Ç'irina
Zendi, Mt'axori, Xalik'ana,
Omcore, Muxudoni, Xok'vati,
Pote vagomoç'ondru
Vagomoç'ondrasen
Nana Dixa, Şk'imi oput'e.

MECİT ÇAKIRUSTA (DUTXURİ)

ÇİLAMBRİ

N3aşa ebupini
Andğa
Guriş maraz'i
Nana
Guriş maraz'i

N3a guri nabşu
Çilambri şk'imi
Mç'ima
Kelebok'ati
Nana
Guriş çilambri

N3a dvaçodu çilambri...

(SELMA KOÇİVA)

HA NOĞA

Ha noğas köki eşulas
Haşo mupey svayen
Meşvenu varen , meşvelu varen
Seyi ndğaleyi do ndğaleyi seyiyen
İyi muntxati , ha ont'aleyi yeyizren
At'lasi hak , k'aramandula hagren
Xfala , güli çkimi hag varen.
Mati izmoce mebo3k'e mup'a
Kvate opşa steyi guyi çkimi
Xfala bore seyi ndğaleyi giçikini.

(M. RECAİ ÖZGÜN)

ARHAVİ DESTANI

Ağustozi mulun atmacaş ora
Kale bozo vamp`oromi göz göra
Vamp`orona mi3`vi başka gobgora
Haşo gabğa giçkit`as gâur bozo

Coxo çkimis başı "N" te niç`aren
Haşo şei k`oçis muç`o naç`aren
Gek mirağums kale mik varnaç`aren
Haşo gabğa giçkit`as gâur bozo

Coxo çkimi iris kuçkin "Naci"ren
Ne sei do ne ndğalei manciren
Bazi bazi izmoceti maz`iren
Haşo gabğa giçkit`as gâur bozo

Si minoe soşen moxti noğaşen
Ğoma muvi ha3` mu ikom mu va en
Cuma soren goyk`itxomi da soren
İr gomdunit gamicoxit noğaşen

Bidat biz`iat ğurepeşi mezayi
Zengin bore fakir bore mu kâri
Çku biz`iat ar k`iyas kogeloğayi
K`ayiten biz`iat heyaren kâri

Mja miğunan maya biğat mebuvat
Yarma koren gayeyiyez gebuat
Didi k`anyas malenate gebuğat
Ar ebza gelapçat p`ot`e mobuğat

ALİ NACİ KUÇUĞİŞİ

Kaynak: SİMA DERGİSİ

GOMGARU (GÖXETSXALA)

Memaşkvi do so ulu
Am dunyas xvala kimoli çkimi
Am dunyas muç`o gopta
Uskaneli , yeri yurdi komemişkvi
Namus mepça vamiçkin
Kimoli çkimi

Ar m3ika domçvat`i
Çkin isa vigzalat`it
Em dünyaşi nek`na
Xvala muç`o gon3`k`i
Kimoli çkimi

Am dunyas raxati memaşkvi
İrik t`ilifoni gemiçaps
Vigzalat yado
Vidayi vamiçkin
Kimoli çkimi

Kaynak kişi: AYHAN SONBAY (MAK`RİALİ-KEMALPAŞA)
Derleyen: MURAT ERSOY
Kaynak: SİMA DERGİSİ
GÖMGARU - GÖXETSXALA : Ölünün arkasından yakılan ağıtlara denir.

DİDANAŞİ

3`oxlert`u a orart`u
Mundert`u mu orart`u
A didana skudurt`u
Skudurt`u xvala xvala

Ar oput`e Lazona
Cudgurt`u oxorina
Celit`u 3`alenk`ale
A do 3`ulva 3`arina

Şkamti golancat`u
A nç`ineri rak`ani
Umiteli didana
Xet`u timuşi şkala

SELMA KOÇİVA (DUTXURİ)

LAZ DEYİŞLERİNDEN

"Beyuk olup da ahmak olacağuna , ufak ol da çakmak ol."

"Huyuni bilmeduğun atun arduna geçme"

"Ne doğrarsan çanağuna o gelur kaşuğuna."

"Yemem deyen sofra kurutur , oturmam deyen iskemleyi çürütür."

Kaynak: SİMA DERGİSİ

 

ÇKİNİ OPUT`E

Çkini oput`es
Uşkiri ren, qomuri ren,
Qurzeni, m3xuli, luği,
Mjoli ren, mbuli ren.
Çkini oput`es k'arta meyva mboli ren.

Çkini oput`es,
Kotume ren, mamuli ren,
Ç`uç`uli, p`ep`ela, puci,
K`at`u ren, Coğori ren.
Çkini oput`es oxori ren.
Em oxori çkini oxori ren.

Çkini oput`es,
Pukiri ren, Güli ren,
Papatyaşi şura ren,
M3udi nena mot doptkva;
Lazma ren, 3`kint`ili ren,
Çkini oput`es k`arta şei konorçun.
İri şei konomskun.

Çkini oput`es,
Bak`i ren, bageni ren,
Okotumale, obargale,
Dişka nobğun oxoriş 3`ale.

Çkini oput`es,
Nana ren, baba ren,
Bazi bazi mulunan,
Mulunan do gulunan,
Animsepe, bere bari,
Çkini oput`es ar man varvore,
.........Arçkva yari.

. (05 k`undura 2003)



BİZİM KÖY (BAHÇE)

Bizim köyde, (bahçede)
Elma var, erik var,
Üzüm, armut, incir,
Dut var, kiraz var.
Bizim köyde her türlü meyve bol bol var.

Bizim köyde,
Tavuk var, horoz var,
Civciv, buzak, inek,
Kedi var, Köpek var,
Bizim köyde, ev var,
O ev bizim evimizdir.

Bizim köyde,
Çiçek var, gül var,
Papatyanın kokusu var,
Yalan söz niçin söyleyeyim;
İnek Dışkısıda var, tavuk pisliğide var.
Bizim köyde her şey serili
Herşey ise yakışır.

Bizim köyde,
Ahır var, serender var,
Kümes var, ambar var,
Odunlar dolu durur, evin aşağısında.

Bizim köyde,
Anam var, babam var,
Bazen gelirler,
Gelirlerde gezerler,
Yeğenler, çoluk çocuklar,
Bizim köyde bir ben yokum,
..........Birde yarim.

. (05 şubat 2003)

 

 

VARMEVAGNİ MAN

Sevdaluğişi ç`vinipe muç`o xopşva
Tolepe miğun çalamureten yopşa
Ordo moxtu pat`i ndğalepes şura
Anderi dopskidiyi varmevagni man.

Guris gyuli vordapti a3`i disağu
Çkimi yara var do skani dik`ağu
Sevdaş porça yep`ç`opi eti dixaru
Bedigo3`vey voreyi varmevagni man.

Ar guri komiğun gamaxareli
Uskaneli dopskidi uga`reli
Sin osimaduten gulu ğureli
Saği varvoreyi varmemagni man.

Varmiçkin acba xolo mqoropi ?
Em mcveşui ndğalepe xolo gorupi ?
sin gicoxana sinti man micoxopi ?
Qoropa muren varmevagni man.

Skanden başka miti zati varpşini
Sin vart`işi ham dunya çkamu t`u mtini
SEvdaluği t`u3aren sinti re qini
Çare varmiğuni varmevagni man.

Qoropaşi gza varenki duzi
Yamas muç`o gopta man skanisuzi
Ğormotik nosi varmomçaps ar k`izi
Videliyi muren varmevagni man.

Ena momçi derdepe kelevisvari
Ti çkimis noksani ren ar pi3ari
Gonduneri ndğalepe varvixosari
Muç`o mik`ilu ora varmevagni man.

Guri çkimis doloxe a3`i dazi ren
Skani stei mititi varmaz`iren
Ti çkimiti k`aderişa razi ren
Guri çkimiş derdi varmevagni man.


Ap`rili 2002


Orjinal dilinden Türkçeye çevirisi;

ANLAYAMADIM BEN

Sevdalığın acısını nasıl içeyim
Gözlerim gözyaşı ile doludur
Erken geldi kötü günlerin kokusu
Andermi kaldım anlayamadım ben.

Kalbimde gül yetiştiriyordum şimdi soldu
Benim yaram değil ama senin ki iyileşti
Sevdanın gömleğini aldım o da yırtıldı
Bahtıkaramıyım anlayamadım ben.

Bir yüreğim var yırtık pırtık
Sensizlikten kalmışım aç
Seni düşünmekten geziyorum ölü gibi
Sağ değilmiyim anlayamadım ben.

Bilmiyorum acaba yine seviyor musun ?
O eskiyen günleri şimdi arıyor musun ?
Seni çağırsam sende beni çağırır mısın ?
Aşk nedir ? anlayamadım ben.

Senden başka zaten kimseyi ânmadım
Sen yoksan bu dünya değildi Gerçek
Sevdalık sıcaktı sen ise soğuk
Çarem yokmudur anlayamadım ben.

Aşkın yolu değildir ki düz.
Bayırda ben nasıl gezeyim sensiz.
Allâh akılda vermiyor bir kaşık
Delirdim mi nedir anlayamadım ben.

Bana verdiğin dertleri istifledim
Kafamda da eksiktir bir tahta
Kaybolmuş günleri izlemedim
Nasıl geçti zaman anlayamadım ben.

Kalbimin içinde şimdi diken var
Senin gibi birisinide bulamam
Başımda kaderine razıdır
Yüreğimin derdini anlayamadım ben.


Nisan 2002

STEİ

Ora seri
N3a uça
Çkimi stei

Ora ndğaleri
N3a kçe
Skani stei

Ora limci
N3a mç`ita
Qoropa çkini stei..

(24 xirist`ana 2004)

Orjinal dilinden Türkçeye çevirisi

GİBİ

Zaman gece
Gök siyah
Benim gibi

Zaman gündüz
Gök beyaz
Senin gibi

Zaman akşam
Gök kızıl
Aşkımız gibi...

(24 aralık 2004)

MCVEŞİ NDĞALEPE

Napşupt cigarape içoden,
3`anape içoden, omuri içoden,
K`arta şei içoden.
Mara.....
Ar gza variçoden,
Arti mcveşi ndğalepeş şinu..

Mapxa ulun mulun,
Qinoba ulun mulun,
Nosi imten xolo komulun...
Zuğa çumers,
Salağani ulun mulun,
Mç`ima, mjora, muru3xi, tuta,
Ulunan do mulunan.
Papuli ğurun do ulun,
Motamuşi komulun.
Mara......
Em mcveşi ndğalepe,
Arçkva varmulun.

(08 mbuloba 2003)

Orjinal dilinden Türkçeye çevirisi;

ESKİ GÜNLER

İçtiğimiz sigaralar biter,
Yıllar biter, ömür biter,
Her şey biter.
Ama.....
Bir yol bitmez,
Birde eski günlerin anısı.

Yaz gider gelir,
Kış gider gelir,
Akıl kaçar da yine gelir,
Deniz bekler,
Dalga gider gelir.
Yağmur, güneş, yıldız, ay,
Giderler ve gelirler,
Dede ölür ve gider,
Torunu ise gelir.
Ama....
O eski günler,
Bir daha gelmez.

(08 haziran 2003)

 

 

(Didiparpali'ye)
UMİTELİ VARDOSKİDU LAZEPE

Dostibu k`inçepe, varnubars ixi,
İgzalu k`aoba, komoxtu pat`i,
Doxomu guripeşi xelobape,
İrişi guripe a3`i k`ap`eti.

Putxu do igzalu mskva parpalepe,
A3`i gilak`teri iriş qalipe,
Rak`anipe mjora varz`irops a3`i,
Pukiripe taxu xoçk`ak`alipe,
Aşo mot iqu, aya k`oçiloba,
Lande stei ulun mulun xeloba,
İxi stei ubars a3`i deloba.

Eşo aşo içodasen ndğalepe,
Bere bari, cumalepe, dalepe,
Ragaderi koren mara xoloti,
Umiteli vardoskidu Lazepe.

Stveli 2005

Orjinal dilinden Türkçeye çavirisi;

ÜMİTSİZ KALMADI LAZLAR

Sustu kuşlar, esmiyor rüzgâr,
Gitti iyilik, geldi kötü,
Kurudu yüreklerin sevinci,
Herkezin yüreği şimdi sertleşmiş (taşlaşmış)

Uçtuda gitti güzel kelebekler,
Şimdi bükülmüş herkezin boynu,
Tepeler şimdi güneş görmüyor,
Çiçekleri kırdı dolular,(buz tanesi:dolu)
Niçin böyle oldu bu insanlık,
Gölge gibi gider gelir oldu sevinçler,
Rüzgar gibi esiyor şimdi delilik ( çılgınlık)

Öyle böyle bitecek günler,
Çoluk çocuk, erkek ve kız kardeşler,
Kırık döküktür ama yinede,
Ümitsiz kalmadı Lazlar ( ümidini yitirmediler)

KASIM-2005


 

 

MUÇ`O VARVİSİMADA

Bazi bazi visimadup, ena mik`ilu 3`anape,
Bere vort`i do virdi, mutu ti varmevagni,
Mu doskidu xe çkimis, resimipeşen çkva.

Hey gidi msudi kiana, ikter, ikter muşeni ?
Mişa doskidaginon vargiçkinşi mot ikter ?
K`aoba koçişi ren, patiloba mişeni !
İkti msudi kiana, ikti 3`ori oz`iruşeni.

Zuğaşa vulurt`it pirinçluğuşi gzaşen.
Mç`xomi pç`opupt`it Yanumerişi ğalişen.
Mupeyi ndğalepe varmiçkin so gondunu,
Em mordali çkvati mik`iluni Tongelişen.

Visimadaşi nosi mamt`en ,
Sum 3`ana diqu, mtxiri op`3`iluşa varmimalu.
Mendra dopskidi çkini qonapeşa,
Gonç`elei vore ,
Tongeliş qonaşi yamas extumuşa,
Kogeptaşi qini 3`kari oşumuşa,
Upiş şuraten oxoris moxtumuşa,
Gonç`elei vore.

Beroba çkimis bazi seripe,
Mjabupeşi (maqagipeşi) sesi mulurt`u,
Sanki ibiruptes ek`o k`ai murt`u,
Oput`e çkinişi ncapes k`inçepe kort`u,
Ç`umani gomk`un3`xaşi,
K`inçepeşi sesi mulurt`u.

Mç`ima domç`imuna t`u3a let`aşa,
Çxundis mumaten let`aşi şura,
Hasreti vore a3`i, Emeipeşi tutaşa.
Dağa k`ai tanups , ekonaşi mjora.

Na minon oras (zamani) varmaç`k`omen,
Geşiğeli, xarxaşi, luqu k`ank`ey,
Gomoç`k`ondu zat`i nana çkimişi gyari,
Gyondğei, 3`a3`ibeli, lobiyaşi k`vanei,
Antepe varpç`k`omaşi, muç`o viqva gvanei..

Ey gidi .................... ey !

Ç`umani keiselaşi,
Ar nefesi şvanaginon t`aronişen,
T`u3a t`u3a ç`iloxta kezdaginon t`ağanişen.
Ondğenei gyariti lauzi mç`kidi k`ala,
Luqu koç`k`omaginon demiri sağanişen.

Muxtaci varviqva yado mitişa,
Geç`ealişeni vidi gurbetişa,
Gurbetis oskidinu dido zoit`een,
Ğormotik mu ç`auna, komulun tişa.

Miçkin ar man varvore, köişen mendra.
Ameripesti k`ai komiğun ndğa,
Belkim bedigo3`veri varvore,
Belkim da didi derdoniti var vore,
Mupa visimadup işte....
Dalepe, cumalepe, Akadaşi, akrabape,
Nana, baba, animsepe, muç`o varvisimada,
Ameripeşen emeripe muç`o varvisimada !

Marmaraşa kodibğen ameripeşi ğali,
Gomoç`k`ondu muç`o ren Uçazuğaşi xali,
Gumanç`elu köi çkinis na putxun parpali,
Mupa do muç`o vida, varmiğunşi ikbali.

Mupa do muç`o, MUÇ`O VARVİSİMADA !

STVELİ 2002


NOT :
Tongeli : Akçakoca'da bir köy adı.
Yanumer : Tongelide bir tarla bölgesi.
Maqagi : Kurbağa ( Mjabunun küçüğü)
Ç`iloxta : Reçel ve pekmeze bandırılarak ta yenilebilen, hamurdan yapılan, tavada pişirilen kahvaltılık bir ekmek türü.
Geşiğeli :
Xarxaşi :
Luqu k`ank`ey :
Gyondğei :
3`a3`ibeli :
Lobiyaş k`vaney : Bunların hepsi yemek adlarıdır..Lazca şivelerde ve Köyden köye bu yemek adları farklı isim alabiliyor.

ORJİNAL DİLİNDEN TÜRKÇEYE ÇEVİRİSİ :

NASIL DÜŞÜNMEYEYİM

Ara sıra düşünürüm geçen günleri,
Çocuktum ve büyüdüm, bir şeyde anlamadım.
Ne kaldı ki elimde resimlerden başka.

Hey gidi yalan dünya,dönüyor dönüyorsun ne için?
Kime kalacağını bilmiyorsan, niçin dönüyorsun?
İyilik insan içindir, ya kötülük kimin için!
Dön yalan dünya, dön doğruyu bulmak için.

Denize giderdik pirinçliğin yolundan,
Balık tutardık Yanumer deresinden,
O biçim günler, bilemem nereye kayboldu.
O gençlik bir daha geçer mi Tongeli'den.

Düşündüğümde aklım kaçıyor,
Üç sene oldu, fındık toplamaya gidemedim,
Uzak kaldım bizim tarlalara,
Özlem doluyum, (hasretim)
Tongeli tarlasının tepesine (sırtına) çıkmaya,
Aşağıya inince de soğuk suyundan içmeye,
Ter kokusuyla eve dönmeye ( gelmeye ),
Özlem doluyum (hasretim)

Çocukluğumun bazı gecelerinde,
Kurbağaların sesi gelirdi,
Sanki şarkı söylüyorlardı , o kadar güzel neydi.
Bahçemizin ağaçlarında kuşlar vardı,
Sabah uyandığımda....
Kuşların sesi geliyordu.

Yağmur yağdığında sıcak toprağa,
Burnuma çarpıyordu toprağın kokusu,
Hasretim şimdi oraların ayına,
Dahi iyi parlıyor oralarda güneş.

İstediğim zaman yiyemiyorum
Geşiğeli, xarxaşi, luqu k`ank`ey,
Unuttum zaten annemin yemeklerini,
Göndğei, 3`a3`ibeli, lobiyaşi k`vanei,
Bunları yemeyince nasıl olayım beslenmiş.

Ey gidi ................. ey !

Sabah kalktığında,
Bir nefes alacaksın havadan,
Sıcak, sıcak çilohtayı alacaksın tavadan,
Öğle yemeğinde ise, mısır ekmeğiyle,
Lahana yiyeceksin demir sağandan.

Muhtaç olmayayım diye,
Para için gittim gurbete ele..
Gurbette yaşamak çok zormuş,
Allah ne yazdıysa geliyor başa.

Biliyorum bir ben değilim köyünden uzak,
Buralarda da iyidir günlerim,
Belki talihsiz değilim,
Belki büyük dertlide değilim.
Ama ne yapayım düşünüyorum işte.
Kız kardeş, erkek kardeş, arkadaşlar, akrabalar,
Annemi , babamı, yeğenlerimi nasıl düşünmeyeyim.
Buralardan oraları nasıl düşünmeyeyim.

Marmara'ya dökülür buraların deresi,
Unuttum zaten Karadeniz'in halini,
Özledim köyümde uçuşan kelebeği bile,
Ne yapsam da, nasıl gitsem olmayınca ikbalim.

Ne yapayım da nasıl, NASIL DÜŞÜNMEYEYİM !

KASIM 2002

 

GURİ ÇİÇ`K`U NANA

Mu k`vina vargugaçedinu qona,
K`apu`la k`ele elagiskidu 3`ana,
Dixç`ini do xolo vardugaçk`inden,
K`ap`eti xe skanis gogixta nana.

Nisa moxti p`ulyaşi oput`eşa,
Damt`ire do mt`irişi oxorişa,
Arçkvati aş teği berepe ordi,
Tangrik xela mekças guri skanişa.

Ont`ule, oxori, qonaşi dulya,
Dopaminon yado varz`iri dunya,
Şuri na komomçi şuri skanişen,
Arçkva guri skani momçap gyozgiya.

Puci na çvalupti limci, çumani,
T`kumerti dulyaren çkimi dermani,
Mtxiepunas na k`vati dişk`ape,
Muç`oşi t`irupti gza entumani.

Do3`ili qurz`eni, mjolipe pat`xi,
Ar 3`ana pekmezi vardopa vart`k`vi,
Pekmezi do kümepe çkin vimxort`taşi,
Sin xolo siniten lazuti şat`xi.

Vardugaçk`indeni şurimşine nana,
Vardogibağu Ek`o mtxiepuna,
Arçkva pirinçluğis içalişepti,
Xoloti gorupi çançaxepuna.

A3`ineripe varenan skani stei,
Mu meci uçkinan mu ti noderi,
Skani stei gâri nam nisa iqips,
Gâri varaxvenenan nostoneri.

Kalatiten t`iri monk`a 3`anape,
Domi3`vi k`ai, pat`i, mskva nenape,
Ham dunya do emk`eleti ixielas,
Skani stei guri çiç`k`u nanape.

guma 2003

NOT : "P`ulya" Akçakoca'da yaşayan bir (aile) sülaledir..


Orjinal dilinden Türkçeye çevirisi;

YÜREĞİ YUMUŞAK ANNE

Ne yaptınsa bitiremedin tarlayı,
Arkanda kaldı yıllar,
Yaşlandın da yine yorulmuyorsun,
O sert ellerine kurban olayım ana.

Gelin geldin P`ulya'ların köyüne(mahallesine)
Kayınpeder ve kayınvalidenin evine,
Birde altı tane çocuk büyüttün,
Allah sevinç versin yüreğine.

Bahçe, ev, tarlanın işini,
Yapacağım diye gözün görmedi dünyayı,
Can ki verdin bana kendi canından,
Bir de yüreğini veriyorsun gönülden.

İnek sağardın akşam ve sabah,
Derdin ki iştir benim dermanım,
Fındıklıktan kestiğin odunları,
Nasıl da taşıyordun bayır yukarı.

Topladın üzümü, dutları silkeledin,
Bir sene pekmez yapmayayım demedin,
Pekmez ve kümeleri biz yerken,
Sen yine tepsi (leğen) ile mısır silkeledin.
(oşatxu = silkeleme çırpma yolu ile rüzgarla tozların havalandırılması )

Yorulmuyor musun ? canımın içi anam,
Yetmemiş gibi o kadar fındıklık,
Bir de pirinçlikte çalışıyordun,
Yine arıyor musun ? o bataklığı.

Şimdikiler senin gibi değiller,
Ne erkek imecesi bilirler ne de kadın imecesi,
Senin gibi yemek hangi gelin yapabilir,
Yemek yapamazlar lezzetli.

Sepet ile taşıdın ağır yılları,
Söyledin bana iyi, kötü, güzel sözleri,
Bu dünyada da, öbür tarafta da sevinsin,
Senin gibi yüreği yumuşak (yufka) anneler.

ekim 2003

K`OÇİPE

Muk`o tuta diqu, mara mç`ima varmç`imu,
Go3`oneri qinobas mtviriti vardomtu,
Aya maxpas çxvopati vart`u.
K`arta ndğa, k`arta tuta, k`arta 3`ana,
Muşeni mengaperi varen ?

K`oçipeti eşorenan,
Andğa iz`i3apan, çumen imgarnan,
Derdoni k`oçipe muepe 3`irups,
Derdi navaruğun k`oçipes xeloba uğun.
Zati eşo vartazna,
K`arta ndğa çkini ar tazna,
Mu iqven çkini xali !
Pucişen farki vardomiskudunan.
(29 mbuloba 2003)

Orjinal dilinden Türkçeye çevirisi;

İNSANLAR

Kaç ay oldu ama yağmur yağmadı,
Geçen seneki kış kar da yağmadı.
Bu yaz sıcakta olmadı.
Her gün, Her ay, her sene,
Neden aynı değil ki ?

İnsanlar da öyledirler,
Bugün gülerler, yarın ağlarlar,
Dertliler neler çeker,
Derdi olmayanların sevinci vardır.
Zaten öyle olmazsa,
Her günümüz aynı olsaydı,
Ne olurdu bizim hâlimiz !
İnekten farkımız kalmazdı ki.

(29 haziran 2003)